فضای باز خانهها و اماکن عمومی همواره با حضور گلها و گیاهان، جلوهای پرنشاط و زیبا پیدا میکند. انتخاب صحیح گیاهان فضای باز نیازمند آشنایی با گونههای مقاوم، نحوه رشد، میزان آبیاری، میزان تحمل سرما و گرما و کاربرد هر یک است. در این مقاله به معرفی انواع گل و گیاه محبوب و کاربردی فضای باز پرداخته میشود؛ همچنین نکاتی مهم برای نگهداری و انتخاب آنها آورده شده است.
دستهبندی گلها و گیاهان فضای باز
انتخاب و کاشت گلها و گیاهان در فضای باز بدون آشنایی با گروهبندی آنها میتواند به نتیجه مطلوب نرسد. هر دسته از گیاهان ویژگیها، نیازها و کاربردهای خاصی دارد که شناخت آنها کمک میکند محوطهای زیبا و متناسب با شرایط محیطی و سلیقه خود داشته باشیم. در ادامه، مهمترین دستههای گلها و گیاهان فضای باز معرفی میشود.
۱. گلهای دائمی (همیشهبهارها)
گلهای دائمی گیاهانی هستند که بیش از دو سال عمر میکنند و هر سال چندین فصل شکوفه میدهند یا سرسبز میمانند. این گیاهان برای محوطهسازی، باغچه و حاشیهکاری بسیار مناسب و محبوباند. برخی نمونههای مهم عبارتاند از:
- گل رز (Rosa)
- ختمی (Hibiscus)
- داوودی (Chrysanthemum)
- اسطوخدوس (Lavandula)
- زنبق (Iris)
۲. گلهای فصلی (سالانه و دو ساله)
گلهای فصلی بیشتر برای افزودن رنگ و طراوت به فضا به کار میروند. این گیاهان چرخه زندگی کوتاهتری دارند و معمولاً در بهار یا پاییز گلدهی میکنند. نمونههای پرطرفدار عبارتاند از:
- اطلسی (Petunia)
- جعفری (Tagetes)
- شببو (Matthiola)
- بنفشه (Viola)
- مینای چمنی (Bellis)
۳. درختچهها و بوتهها
درختچهها به دلیل فرم منظم، برگساره زیبا و برخی گلهای معطر، انتخاب مناسبی برای ایجاد حریم و پوشش دائمی هستند:
- یاس رازقی (Jasminum sambac)
- زرشک زینتی (Berberis)
- شمشاد (Buxus)
- نسترن
- برگ نو (Ligustrum)
۴. گیاهان پوششی و چمنها
این دسته برای کاور کردن سطح خاک، جلوگیری از فرسایش و زیباسازی محوطه به کار میروند. مهمترین گونهها:
- چمنهای مقاوم (Fescue, Bermuda grass)
- شبدر (Clover)
- سدوم (Sedum)
- هیدراکوتیل
۵. گیاهان بالا رونده (کلماتیس، پیچ امینالدوله)
برای پوشاندن دیوارها، داربست و طاقچهها، گیاهان رونده انتخابهای شگفتانگیزی هستند:
- پیچ امینالدوله (Lonicera)
- یاس رونده (Jasmine)
- نیلوفر پیچ (Ipomoea)
- پیچ اناری (Campsis)
۶. گیاهان مقاوم به خشکی و آفتاب (زریس، شهداسر، اگاو)
در مناطقی با رطوبت کم یا خاک لقی، انتخاب گیاهان مقاوم به خشکی بسیار اهمیت دارد:
- زریس (Spiraea)
- آگاو (Agave)
- کاکتوس و ساکولنتها
- خرزهره (Nerium)
بیشتر بخوانید : گیاهان آپارتمانی سایه دوست، معرفی و راهنمای مراقبت و نگهداری
معرفی برخی از محبوبترین گلها و گیاهان فضای باز
-
-
گل رز (Rosa)
-
گل رز با انواع و رنگهای متنوع، تابآوری زیاد، رایحه دلپذیر و عمر طولانی از اصلیترین انتخابهای فضای باز است. این گل به نور مستقیم، آبیاری منظم و کوددهی دورهای نیاز دارد.
-
-
داوودی (Chrysanthemum)
-
داوودی از جمله گیاهانی است که تا اوایل زمستان نیز گل میدهد، نسبت به سرما مقاوم بوده و حفظ زیبایی حیاط و باغ را تضمین میکند.
-
-
شمشاد (Buxus)
-
شمشاد به دلیل کند رشد بودن و فرمپذیری بالا برای ساخت پرچین و حریم باغ استفاده میشود. نیاز به نور نیمسایه، خاک مرطوب و خاک غنی از مواد آلی دارد.
-
-
شمعدانی (Pelargonium)
-
شمعدانی با برگهای معطر و گلدهی طولانی، انتخاب مناسبی برای گلدانهای فضای باز، بالکن و پشتبام است. به آبیاری متوسط و نور کامل نیازمند است.
-
-
اطلسی (Petunia)
-
اطلسی یکی از گلهای فصلی مقاوم به گرما و خشکی، با رنگبندی متنوع است که اغلب در باغچه و گلدانهای آویزی بهکار میرود.
-
-
زنبق (Iris)
-
زنبق با گلهای خوشبو و برگهای کشیده و زیبا، خاک نیمهمرطوب و آفتابگیر را ترجیح میدهد و در منظرسازی محوطههای باز کاربرد زیادی دارد.
بیشتر بخوانید : ۲۰ گل و گیاه بالکنی مقاوم به سرما و گرما
نکات مهم در انتخاب گل و گیاه فضای باز
-
تطابق با شرایط اقلیمی:
هر منطقه بسته به دما، نور و میزان بارندگی، پذیرای گونههای خاصی از گیاهان است.
-
نیازهای تغذیهای و آبیاری:
میزان آب مورد نیاز، نوع خاک (شنی، رسی، لومی) و مقدار کوددهی بسته به نوع گیاه متفاوت است. به این نکته برای دوام و سلامت رشد گیاه توجه شود.
-
مقاومت به آفات و بیماریها:
انتخاب گونههای مقاوم به بیماریها، نیاز به مراقبت و هزینه نگهداری را بهطور چشمگیری کاهش میدهد.
-
هدف از کاشت:
باید تعیین کنید به دنبال زیبایی ظاهری، پوشش خاک، ایجاد حریم خصوصی یا جذب پرندگان و حشرات مفید هستید.
کاربردهای گلها و گیاهان فضای باز
- زیباسازی محوطه منازل، باغها و ویلاها
- ایجاد سایه و حریم خصوصی
- افزایش اکسیژن و بهبود کیفیت هوای محیط
- ایجاد فضای بازی و استراحت
- جلوگیری از فرسایش خاک و کاهش گردوغبار
توصیههایی برای مراقبت از گیاهان بیرونی
- آبیاری اصولی و منظم: بهویژه در ماههای گرم سال باید عمیق و در ساعات خنک روز انجام شود.
- کوددهی منظم: استفاده از کودهای آلی و شیمیایی برای تقویت رشد.
- هرس بهموقع: اصلاح شاخهها و برگهای آسیبدیده.
- مبارزه با آفات: بررسی منظم برگ و ساقهها و استفاده از سموم مناسب در صورت لزوم.
- استفاده از خاک مناسب: توجه به زهکشی خوب خاک و تأمین مواد مغذی مطلوب برای رشد سالم گیاهان.
راهنمای سریع انتخاب گیاه مناسب محوطه
| هدف | گیاهان پیشنهادی |
|---|---|
| پوشش سریع زمین | چمن، سدوم، شبدر |
| زیبایی گلدان و دیوار | اطلسی، بنفشه، شمعدانی، پیچ امینالدوله |
| مقاوم به سرما | داوودی، زنبق، برگ نو |
| مقاوم به گرما و کمآبی | آگاو، خرزهره، ساکولنتها |
| ایجاد پرچین | شمشاد، زرشک زینتی، برگ نو |
سخن پایانی
تنوع گلها و گیاهان فضای باز آنچنان زیاد است که هر سلیقه و نیازی قابل پوشش است. با کمی دقت در انتخاب و رعایت اصول نگهداری، هر فضا را میتوان به محیطی سبز، پرطراوت و زنده تبدیل کرد. گونههای مقاوم و متنوع معرفیشده، هم زیبایی محیط را ارتقا میدهند و هم تأثیر مثبتی بر روحیه و کیفیت زندگی اعضای خانواده خواهند داشت.
پرسشهای متداول درباره گلها و گیاهان فضای باز
۱. کدام گلها برای فضای باز مناسبترند؟
گلهایی مانند رز، داوودی، شمعدانی، بنفشه، اطلسی و نسترن در بیشتر مناطق نسبت به شرایط مختلف مقاوم بوده و برای فضای باز گزینههای مناسبی هستند.
۲. بهترین زمان کاشت گلهای فضای باز چه موقع است؟
برای بسیاری از گونهها، اوایل بهار و پاییز بهترین زمان کاشت است؛ هر چند گلهای فصلی به صورت نشا در بیشتر ایام سال قابل کاشت هستند.
۳. چگونه از گیاهان در برابر گرما یا سرمای شدید محافظت کنیم؟
انتخاب گونههای مقاوم، پوشش دادن ریشه با خاک برگ و ایجاد سایهبان یا بادشکن میتواند از گیاهان در برابر تنشهای دمایی محافظت کند.
۴. چه نوع خاکی برای گیاهان فضای باز مناسب است؟
اغلب گیاهان فضای باز خاک لومی با زهکشی مناسب را میپسندند. ترکیب خاک باغچه، ماسه و کود آلی میتواند موجب رشد بهتر آنها شود.
۵. توصیهای برای کاهش آفات در باغچه چیست؟
تهویه مناسب، انتخاب گونههای مقاوم، حذف برگهای خراب و استفاده محدود از سموم شیمیایی با رعایت اصول ایمنی پیشنهاد میشود.