دلایل زیادی برای درد معده وجود دارد و درمان به علت اصلی آن بستگی دارد. اگر یک بیماری زمینهای دلیل ناراحتی شماست، باید از پزشک بپرسید چه کاری انجام دهید. برای درمان درد معده کوتاهمدت که به بیماری مداوم مربوط نیست، میتوانید از داروهای بدون نسخه (OTC) و درمانهای خانگی استفاده کنید. اما برای درد شکم مداوم یا شرایط جدیتری مانند آپاندیسیت، نیاز به درمان پزشکی حرفهای خواهید داشت.
چه زمانی درد معده یک وضعیت اورژانسی است؟
در شرایط زیر باید فوراً به دنبال مراقبتهای پزشکی اورژانسی باشید:
-
اگر درد در قسمت پایین و سمت راست شکم شماست، این ناحیه هنگام لمس حساس است و همراه با تب یا استفراغ است. این علائم میتواند نشانه آپاندیسیت باشد.
-
اگر خون استفراغ میکنید.
-
اگر در تنفس دچار مشکل هستید.
-
اگر درد شکم در بارداری هست و دچار خونریزی واژینال شدهاید.

علل شایع درد معده
درد معده میتواند دلایل متعددی داشته باشد، از مشکلات ساده تا شرایط جدیتر:
-
سوءهاضمه و پرخوری: خوردن غذای زیاد یا سنگین میتواند باعث احساس سنگینی و درد در معده شود.
-
گاز و نفخ: تجمع گاز در دستگاه گوارش میتواند باعث درد و ناراحتی شود.
-
عفونتهای گوارشی: باکتریها، ویروسها یا انگلها ممکن است باعث التهاب معده و درد شوند.
-
بیماریهای مزمن: مانند سندرم روده تحریکپذیر، بیماری کرون یا زخم معده.
-
استرس و اضطراب: فشار روانی میتواند بر عملکرد دستگاه گوارش تأثیر گذاشته و درد معده ایجاد کند.
-
مشکلات قاعدگی: گرفتگی و درد در دوران پریود میتواند معده را نیز درگیر کند.
-
داروها و مواد تحریککننده: مصرف طولانی داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی، کافئین یا غذاهای تند میتواند معده را تحریک کند.
داروهای بدون نسخه برای درمان درد معده
برخی داروهایی که میتوانید بری درمان درد معده از داروخانه تهیه کنید، ممکن است به طور موقت علائم شما را کاهش دهند:
-
برای درد ناشی از گاز، دارویی که ماده «سیمتیکون» داشته باشد میتواند کمک کند.
-
برای سوزش معده، از آنتیاسید یا داروهای کاهنده اسید استفاده کنید.
-
برای یبوست، یک ملین ملایم یا نرمکننده مدفوع میتواند حرکت روده را دوباره فعال کند.
-
برای سایر انواع درد، استامینوفن ممکن است مفید باشد. اما از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند آسپرین، ایبوپروفن یا ناپروکسن دوری کنید، زیرا میتوانند معده شما را تحریک کنند.
البته داروهای بدون نسخه برای همه مناسب نیستند. به عنوان مثال، کودکان نباید بدون مشورت پزشک اطفال داروهای مخصوص بزرگسالان مصرف کنند. همچنین برخی از این داروها ممکن است با داروهای نسخهای که مصرف میکنید تداخل داشته باشند یا اگر شرایط پزشکی خاصی دارید، مشکل ایجاد کنند. همیشه در صورت تردید درباره یک داروی بدون نسخه، با پزشک خود مشورت کنید.
همچنین بخوانید: تفاوت درد معده و حمله قلبی: چگونه علائم را تشخیص دهیم
داروهای تجویزی برای درمان درد معده
برخی از انواع درد معده ممکن است به داروهای قویتری که پزشک برایتان تجویز میکند نیاز داشته باشند. برای مثال:
-
استروئیدها: این داروها میتوانند به کاهش دردی که ناشی از بیماریهای مزمن مانند کرون و کولیت اولسروز است، کمک کنند.
-
مهارکنندههای پمپ پروتون: این داروها برای شرایطی که به علت اسید معده ایجاد میشوند، مانند زخم معده و رفلاکس معده به مری، مفید هستند.
-
آنتیبیوتیکها: اگر درد شما به یک عفونت باکتریایی مربوط باشد، پزشک ممکن است برای درمان درد معده این داروها را تجویز کند.

درمانهای خانگی برای درمان درد معده
برای تسکین کوتاهمدت درد معده در خانه میتوانید:
-
یک پد گرمکن روی شکم خود قرار دهید.
-
برای رفع گاز معده از شیرینبیان یا برای سوءهاضمه از چای زنجبیل استفاده کنید.
-
مقدار زیادی مایعات شفاف بنوشید تا بدنتان هیدراته بماند.
-
غذاهای سبک و راحتالهضم مانند کراکر و موز مصرف کنید.
-
به جای سه وعده بزرگ، چند وعده کوچکتر بخورید.
-
از غذاهای تند، سرخشده، شیرین و همچنین کافئین دوری کنید.
بهترین درمانهای خانگی برای گرفتگیهای معده در دوران قاعدگی
درد دوران قاعدگی (گرفتگی رحم یا کرامپهای قاعدگی) معمولاً مربوط به رحم است، اما به دلیل مجاورت رحم و دستگاه گوارش و تغییرات هورمونی، زنان اغلب درد را در ناحیه شکم و معده هم احساس میکنند. اگر درد شکم شما به گرفتگی های قاعدگی مربوط است، میتوانید برای درمان درد معده با روشهای خانگی و طبیعی از راهکارهای ساده و مؤثر زیر استفاده کنید تا گرفتگی کاهش یابد و راحتتر باشید:
-
یک پد گرمکن روی شکم خود بگذارید.
-
فعالیت سبک مانند پیادهروی یا یوگا انجام دهید.
-
مصرف غذاهای چرب، قند و کافئین را محدود کنید.
-
شکم پایین خود را به آرامی ماساژ دهید.
-
مقدار زیادی مایعات بنوشید.
-
استراحت کافی داشته باشید.

درمان درد معده در بارداری
درد ناحیه معده در دوران بارداری شایع است و معمولاً ناشی از تغییرات هورمونی، فشار رحم روی معده و دستگاه گوارش یا سوءهاضمه است. برای کاهش و درمان درد معده در بارداری میتوانید اقدامات زیر را انجام دهید:
-
غذاهای سبک و کوچک میل کنید: به جای سه وعده بزرگ، چند وعده کوچک بخورید تا فشار روی معده کاهش یابد.
-
از غذاهای تحریککننده پرهیز کنید: غذاهای تند، چرب و اسیدی میتوانند درد معده را تشدید کنند.
-
هیدراته بمانید: نوشیدن آب کافی به هضم غذا و کاهش یبوست کمک میکند.
-
استراحت و فعالیت سبک: پیادهروی کوتاه یا حرکات کششی سبک میتواند به کاهش ناراحتی کمک کند.
-
استفاده از پد گرمکن با احتیاط: قرار دادن پد گرمکن روی شکم با دمای ملایم میتواند به تسکین درد کمک کند، اما از دمای بالا خودداری کنید.
-
مشورت با پزشک: اگر درد شدید، طولانیمدت یا همراه با علائم غیرطبیعی مانند خونریزی یا تهوع شدید باشد، حتماً با پزشک خود تماس بگیرید.
چگونه از درد معده پیشگیری کنیم
شما همیشه نمیتوانید از معده درد جلوگیری کنید، اما با رعایت این نکات میتوانید احتمال بروز آن را کاهش دهید و برای درمان درد معده به صورت پیشگیرانه اقدامات مؤثری انجام دهید:
-
با دقت غذا بخورید: آهسته غذا بخورید و آن را خوب بجوید. این کار به بهبود هضم کمک میکند.
-
وعدههای کوچکتر میل کنید: خوردن مقدار زیادی غذا در یک وعده دستگاه گوارش را تحت فشار قرار میدهد.
-
بدن را هیدراته نگه دارید: در طول روز آب کافی بنوشید تا از یبوست جلوگیری کرده و گرفتگیهای قاعدگی کاهش یابد.
-
فیبر مصرف کنید: مقدار زیادی فیبر در رژیم غذایی خود بگنجانید تا از یبوست پیشگیری کنید.
-
از محرکهای غذایی پرهیز کنید: به غذاهایی که باعث درد شما میشوند توجه کنید و مصرف آنها را محدود یا قطع کنید.
-
فعال بمانید: حرکت روزانه بدن به بهبود هضم کمک میکند.
-
با پزشک مشورت کنید: اگر اغلب دچار درد معده میشوید، پزشک میتواند علت را تشخیص داده و راهکار درمانی مناسب ارائه دهد.

چه زمانی برای درد معده باید به پزشک مراجعه کنید
زمان آن رسیده که برای مراقبت پزشکی اقدام کنید اگر:
-
درد شدید شکم دارید یا این درد چندین روز ادامه پیدا میکند.
-
دچار حالت تهوع و تب هستید و چندین روز نمیتوانید غذا در معده نگه دارید.
-
وجود خون در مدفوع دارید.
-
هنگام ادرار کردن دچار درد میشوید.
-
در ادرار خود خون مشاهده میکنید.
-
قادر به دفع مدفوع نیستید، بهویژه اگر همراه با استفراغ باشد.
-
در روزهای قبل از شروع درد، به شکمتان آسیب وارد شده است.
-
سوزش معده دارید که با داروهای بدون نسخه بهتر نمیشود یا بیش از دو هفته ادامه دارد.
جمعبندی
همه افراد گاهی دچار درد در قسمت معده میشوند. در بیشتر موارد این درد خودبهخود برطرف میشود. شما برای درمان درد معده میتوانید با داروهای بدون نسخه و درمانهای خانگی درد را تسکین دهید. اما برخی موارد که شدیدتر یا طولانیمدت میشود، به درمان پزشکی نیاز خواهید داشت.
سوالات متداول درباره درمان درد معده
چه عواملی باعث درد معده میشوند؟
دلایل زیادی میتوانند موجب درد معده شوند؛ از غذایی که خوردهاید گرفته تا استرس یا یک بیماری مزمن.
چگونه میتوان درد معده را تسکین داد؟
برای تسکین کوتاهمدت درد معده ناشی از سوءهاضمه یا گرفتگیهای قاعدگی، میتوانید از داروهای بدون نسخه استفاده کرده و درمانهای خانگی را امتحان کنید. برای دردهای شدیدتر یا طولانیمدتتر، باید به دنبال درمان پزشکی باشید.
برای درمان درد معده چه چیزی میتوانید بخورید؟
برای درد ناشی از سوءهاضمه، از محرکهای غذایی مانند خوراکیهای اسیدی یا تند پرهیز کنید. به دستگاه گوارش خود استراحت بدهید و تا زمان بهبود، غذاهای سبک و راحتالهضم مصرف کنید.

