بسیاری از مواقع رفتار کودک شما دل شما را گرم و نوازش میکند. اما مواقع دیگری هم هست که احتمالاً کمی شما را عصبانی میکند. به عنوان یک کودک نوپا یا پیشدبستانی، ممکن است کودک شما کنترل کافی برای ابراز خشم به صورت مسالمتآمیز نداشته باشد. در عوض، او ممکن است به طور طبیعی واکنش نشان دهد، مثلاً به دلیل ناامیدی زدن یا گاز گرفتن. در حالی که بروز گهگاه انفجارهای خشم طبیعی است—به ویژه هنگام عصبانیت شدید کودکان—چیزهایی وجود دارد که میتوانید برای شکلدهی رفتار کودک خود انجام دهید.
۱۰ نکته برای پیشگیری از رفتارهای پرخاشگرانه در کودکان خردسال
- قوانین خانواده را آموزش دهید. کودکان تا زمانی که قوانین به آنها آموزش داده نشود، آنها را درک نمیکنند. بنابراین، قوانین و انتظارات واضحی برای رفتار تعیین کنید.
- خودت را کنترل کن. آنها هنوز نمیتوانند. به یاد داشته باشید، کودکان خردسال کنترل طبیعی کمی دارند. آنها نیاز دارند شما به آنها بیاموزید که هنگام عصبانیت لگد نزنند، نزنند و گاز نگیرند و به جای آن احساسات خود را با کلمات بیان کنند.
- از تهدیدها پرهیز کنید. به جای گفتن «بس کن وگرنه…»، آموزش رفتار جایگزین همیشه مؤثرتر است. رفتار جزئی را کوتاهمدت نادیده بگیرید و سپس به کودک خود بگویید چه کاری انجام دهد.
- «ما به هم آسیب نمیزنیم.» کودک خود را با دقت نظارت کنید و مراقب اختلافات با همبازیها باشید. اگر اختلاف جزئی است، فاصله بگیرید و اجازه دهید کودکان خودشان حل کنند. اما اگر کودکان وارد دعوای فیزیکی شدند که بعد از دستور توقف ادامه دارد، وارد شوید. همینطور وقتی کودکی عصبانی است و دیگری را میزند یا گاز میگیرد، کودکان را جدا کنید تا آرام شوند.
- به جای دعوا. به کودک خود بیاموزید که با لحنی محکم «نه» بگوید، پشتش را برگرداند یا به جای استفاده از بدن برای دعوا، مصالحه کند. از طریق مثال، به آنها یاد دهید که حل اختلافات با کلمات مؤثرتر و متمدنانهتر از خشونت فیزیکی است.
- از حواسپرتیهای سالم استفاده کنید. هنگام آموزش راههای مناسب پاسخ، هیچ اشکالی ندارد که وقتی کودک شروع به ناراحتی میکند، حواس او را پرت کنید. درگیر کردن آنها در فعالیت دیگر میتواند به آرام شدنشان کمک کند، فقط از «رشوه دادن» برای تغییر رفتار پرهیز کنید.
- استفاده محدود از زمان توقف. استفاده از زمان توقف هنگام رفتار نامناسب کودک نیز مشکلی ندارد، اما باید آخرین راه باشد.
- خشم خود را کنترل کنید. یکی از بهترین روشها برای آموزش رفتار مناسب، کنترل خشم خود است. اگر خشم خود را به آرامی و مسالمتآمیز ابراز کنید، احتمالاً کودک شما از شما الگو میگیرد.
- استوار بمانید. اگر مجبور به انضباط کودک هستید، احساس گناه نکنید و حتماً عذرخواهی نکنید. اگر کودک شما احساس کند شما مردد هستید، ممکن است فکر کند او درست میگوید و شما «بد» هستید.
تفاوت بین انضباط و تنبیه چیست؟
اگرچه بسیاری از والدین فکر میکنند انضباط و تنبیه یکسان هستند، اما اینطور نیست. انضباط یک روش آموزشی و راهی برای تقویت رابطه خوب والدین و کودک است. هنگام اعمال انضباط، باید همراه با آموزش، به کودک خود با لحنی قاطع ستایش بدهید. هدف شما بهبود رفتار اوست. تنبیه منفی است؛ شما یک پیامد ناخوشایند اعمال میکنید وقتی کودک کاری انجام میدهد یا انجام نمیدهد.
تنبیه بخشی از انضباط است، اما تنها بخش کوچکی از آن. تا سن ۳ سال و گاهی بعد از آن، کودکان مفهوم تنبیه را درک نمیکنند. تعیین محدودیت بسیار مؤثرتر از تنبیه است. بیشتر کودکان به محدودیتهای واضح، آرام و مطمئن پاسخ میدهند.
چه زمانی باید با پزشک اطفال تماس گرفت؟
اگر کودک شما به مدت چند هفته بیش از حد پرخاشگر است و نمیتوانید به تنهایی با رفتار او کنار بیایید، با پزشک اطفال مشورت کنید. علائم هشداردهنده دیگر شامل:
- آسیب جسمی به خود یا دیگران (رد دندان، کبودی، آسیب به سر)
- حمله به شما یا دیگر بزرگسالان
- اخراج از بازی توسط همسایگان یا مدرسه
- نگرانی شما برای ایمنی اطرافیان
مهمترین علائم هشداردهنده
مهمترین علامت هشداردهنده، تعداد دفعات بروز انفجارهای خشم است. گاهی کودکان با اختلالات رفتاری چند روز یا حتی یک یا دو هفته بدون حادثه میگذرانند و در این مدت ممکن است بسیار جذاب و دوستداشتنی رفتار کنند. اما تعداد کمی میتوانند یک ماه کامل بدون حداقل یک مشکل رفتار کنند. با معلم، مدرسه و سایر مراقبان کودک خود در تماس باشید تا رفتار او را تحت نظر داشته باشید.
پزشک اطفال و سایر متخصصان سلامت روان میتوانند به شما روشهای مؤثری برای تشویق رفتار خوب و کاهش رفتار بد ارائه دهند. این روشها میتوانند برای ایجاد رویکردی که هم در خانه و هم خارج از خانه مؤثر است، استفاده شوند. پیشرفت ممکن است آهسته باشد، اما این برنامهها معمولاً موفق هستند اگر از زمانی که اختلالات رفتاری تازه شروع به شکلگیری کردهاند، آغاز شوند.
به یاد داشته باشید: بهترین راه برای پیشگیری از رفتار پرخاشگرانه، فراهم کردن یک زندگی خانوادگی پایدار و امن برای کودک است. انضباط قاطع و محبتآمیز و نظارت تماموقت در دوران نوپایی و پیشدبستانی ضروری است.
همچنین بخوانید: بیماریهای روانی در کودکان: علائم آن را بشناسید