پیدا کردن یک روانشناس یا رواندرمانگر حرفهای که واقعاً بتواند به شما کمک کند، همیشه آسان نیست. زمانهای ملاقات محدود و انتظار طولانی میتواند فرآیند درمان را دشوار کند. اما کیفیت رابطه درمانی و مهارتهای متخصص نقش کلیدی در موفقیت درمان دارد. یک درمانگرروانشناس خوب نه تنها گوش میدهد، بلکه احساس شما را درک کرده و بازخورد واقعی و راهنمایی کاربردی ارائه میدهد.
۱. هیچ حسی از بیعلاقگی یا دافعه نباشد
من با درمانگرانی جلسه داشتم که من را مسخره کردند، چشمهاشان را چرخاندند یا حتی به من خندیدند. یکی از روانشناسان در کلینیک خیلی جدی و سختگیر بود و وقتی من در مقابلش از هم فروپاشیدم، کمتر از یک سنگ هم همدلی نشان نداد.
نمیتوانیم در برابر چنین افرادی راحت باشیم و احساسمان را باز کنیم. با این افراد درمان هیچ وقت جواب نمیدهد.
به همین خاطر، اولین ملاقات به اندازه جلسات آزمایشی اولیه مهم است. همانجا مشخص میشود که آیا واقعاً با شما جور است یا نه.
اولین برخورد اهمیت زیادی دارد.
این تأثیر حتی بیشتر از چیزی است که وقتی به کمک نیاز داریم، خودمان میپذیریم. مثلاً اگر با روانشناس مرد راحت نیستید، باید صادقانه بررسی کنید که آیا این رابطه واقعاً جواب میدهد یا نه.
اگر درمانگر مقابل شما مستقیم و جدی است، اما شما به کسی نیاز دارید که با مهربانی و دقت برخورد کند، این یک «نه» بزرگ برای موفقیت درمان است.
اگر روانشناس شما را غافلگیر میکند، بدون شناخت واقعی شما را قضاوت میکند، به سؤالات شما عجیب یا غیرحرفهای جواب میدهد یا هر دلیل دیگری شما را دلسرد میکند، او گزینه مناسبی نیست.
همچنین بخوانید: ۱۰ نشانه علائم افسردگی چیست؟
۲. روش درمانی با شما سازگار باشد
درباره روشی که درمانگر استفاده میکند تحقیق کنید، از جزئیاتش بپرسید و ببینید آیا با شما سازگار است یا نه.
مثلاً روشهای مواجههای میتوانند مفید باشند، اما اگر خیلی مضطرب هستید، ممکن است نتیجه عکس بدهند و شما عقب بیفتید.
روشهای رفتار درمانی مثل DBT برای یادگیری رفتارهای جدید و مدیریت علائم عالی هستند، اما اگر با اصول پایه یا شیوه واضح و گاهی آموزشی آن مشکل دارید، احتمالاً برای شما مناسب نیست.
اینکه یک روش چقدر موفق بوده یا به چند نفر کمک کرده، خیلی مهم نیست. مهم این است که رویکردی پیدا کنید که واقعاً با شما و شرایطتان جور باشد.
۳. سرعت شما، موتور درمان است
هر کسی سرعت و ریتم خودش را دارد. بعضیها سریع تر اعتماد میکنند، بعضیها نیاز به زمان بیشتری دارند. بعضی راحت با روش درمانی کنار میآیند، بعضی نه. یکی نیاز به توضیح و راهنمایی مرحله به مرحله دارد و دیگری فقط مسیر مشخصی را دنبال میکند.
یک روانشناس خوب، خودش را با سرعت شما وفق میدهد، حتی اگر خیلی کند باشد.
گاهی او با شما حرف میزند تا بفهمد آیا میتوانید چند قدم بیشتر بردارید یا عوامل مثبت و منفیای وجود دارد که روی سرعت شما اثر میگذارد.
اما هرگز شما را مجبور نمیکند قدمهایی را بردارید که آماده آن نیستید. مخصوصاً وقتی رابطه درمانی تازه شروع شده و هنوز در ابتدای مسیر هستید.
۴. یک روانشناس خوب رابطه درمانی درست و اصولی با شما میسازد
یک درمانگر خوب زمان میگذارد تا شما را واقعاً بشناسد. او به داستان زندگی شما، دلایل رفتارها و علائم شما علاقهمند است و سعی میکند با پرسیدن سوالات هدفمند، آنچه را که میگویید دنبال کند تا شما را بهتر درک کند.
او باید آماده باشد که به دیدگاه، شرایط زندگی و وضعیت فعلی شما احترام بگذارد و روی آن تمرکز کند.
۵. اولویت به فردیت شما، نه روش از پیش تعیینشده
درمانگران دانش زیادی درباره روان انسان و علت بیماریهای روانی دارند و بسته به روش درمانیشان از رویکردهای مختلف استفاده میکنند. اما یک درمانگر خوب هیچوقت فقط طبق دستورالعملهای ثابت عمل نمیکند و همیشه درمان فردی شما را در اولویت قرار میدهد.
اگر روشهایی که برای بیماران دیگر جواب میدهد، برای شما مناسب نباشد، اصرار به اجرای همان روشها هیچ فایدهای ندارد.
من روانشناسانی را دیدهام که آنقدر به روش خود اطمینان دارند که بیمار را نمیبینند و با یک نوع قضاوت اخلاقی با او برخورد میکنند. درمانگرانی که بیمار را به بنبست میرسانند چون نمیپذیرند هر چیزی به همه نمیسازد و تمام مسئولیت موفقیت یا شکست درمان را تنها روی دوش بیمار میگذارند.
یک روانشناس خوب شما را میبیند.
او همه آنچه شما با خود دارید را مشاهده میکند و با هماهنگی شما سعی میکند روشی مناسب پیدا کند. گاهی حتی از روش معمول خود فاصله میگیرد چون میفهمد شما فرد منحصر به فردی هستید و شرایط خاص خودتان را دارید.
در بهترین حالت، او مجموعهای کامل از ابزارهای درمانی دارد که میتواند از آنها استفاده کند و همیشه آماده است این ابزارها را برای کارآمدتر شدن، بهروز کند و ابزارهای جدید اضافه کند.
۶. حرفهای بودن، فاصله حرفهای و مرزبندی
یک روانشناس، مادر، همسایه یا دوست صمیمی شما نیست. او یک فرد حرفهای است که با شما کار میکند. بنابراین، یک روانشناس خوب همیشه باید فاصله حرفهای حفظ کند. یعنی نه بیش از حد از زندگی شخصی خود برای شما تعریف کند و نه مشکلات خودش را به شما منتقل کند.
این مرزها نباید هیچگاه مخدوش شوند.
یک درمانگر حرفهای میتواند خود را از واکنشهای شما، حتی در موضوعات سخت، جدا کند و هرگز آنها را شخصی نگیرد. او همیشه نگاه حرفهای دارد و دیدگاه شخصی خود را کنار میگذارد.
این شامل سبک زندگی، تصمیمات و مسیرهایی است که او انتخاب نمیکند. استانداردها و باورهای اخلاقی او هرگز نباید معیار زندگی شما شوند. او نباید آنچه برای شما مهم است را نادیده بگیرد یا بخواهد مدلی از زندگی را تحمیل کند که به شما نمیخورد.
حرفهای بودن یعنی کنجکاوی سالم، باز بودن نسبت به سبکهای زندگی متفاوت و اولویتهای متفاوت و دقت همیشگی در مشاهده فرد مقابل.
علاوه بر این، یک درمانگر خوب مدام خود را بازبینی میکند، رفتار و حرفهای خود را نقد میکند، به انتقاد شما اهمیت میدهد و توانایی مشاهده دقیق دارد، هم نسبت به شما و هم نسبت به خودش.
۷. یک درمانگر خوب به شما کمک میکند خودتان به خودتان کمک کنید
یک درمانگر خوب ابزار مناسب را در اختیار شما میگذارد تا یاد بگیرید چگونه خودتان را مدیریت و حمایت کنید. او به شما نشان میدهد چطور با خودتان، احساسات و افکارتان در تماس باشید.
همچنین علاوه بر ابزار عملی، توضیحات نظری کافی ارائه میدهد، بین خود فعلی شما و تجربیاتتان ارتباط برقرار میکند تا خودتان را بهتر بشناسید.
او رابطه بین علائم و مشکلات شما را نشان میدهد تا بتوانید خودتان را تحلیل و رفتارهایتان را بررسی کنید و روی خودتان کار کنید.
او یاد میدهد چگونه با چالشها روبهرو شوید، بحرانها را مدیریت کنید و از خودتان مراقبت کنید. در نهایت، او مسیر را با شما بررسی میکند تا شما بتوانید آن را طی کنید، حتی بدون حضور او.