در حالی که برخی از کودکانی که قبل از بحران کرونا در مهارتهای اجتماعی مشکل داشتند اکنون راحتتر با دوستان خود به صورت آنلاین ارتباط برقرار میکنند، برخی دیگر هنوز در برقراری ارتباط دچار مشکل هستند. فرقی نمیکند فرزند شما در کدام دسته قرار بگیرد، ممکن است نگران باشید که فاصلهگذاری اجتماعی باعث پسرفت او شود. اگر در خانه ماندهاید، چگونه میتوانید به فرزندتان کمک کنید تا مهارتهای اجتماعی لازم برای تعامل موفق با همسالان—چه حضوری و چه مجازی—را حفظ و تقویت کند؟ واقعیت این است که آموزش مهارتهای اجتماعی به کودکان میتواند برای والدین چالشبرانگیز باشد، زیرا این مهارتها اغلب به صورت طبیعی و بدون آموزش رسمی کسب میشوند. بسیاری از ما حتی نمیدانیم چگونه این مهارتها را یاد گرفتهایم.
والدین کودکان با نقص در مهارتهای اجتماعی باید به یاد داشته باشند که حتی اگر چیزی برای خودشان واضح باشد، ممکن است برای فرزندشان واضح نباشد. به عنوان مثال، ممکن است کودک متوجه نشود که وقتی کسی در حین گفتگو به سمت در حرکت میکند یا به ساعت نگاه میکند، یعنی میخواهد مکالمه را به پایان برساند. این یک نکتهای است که بسیاری از ما خودمان به مرور یاد گرفتهایم. خبر خوب این است که راههایی وجود دارد که میتوانید در خانه به فرزندتان کمک کنید این مهارتهای حیاتی را توسعه دهد، حتی اگر تعاملات او با همسالان محدود به ارتباطات مجازی باشد.
استفاده از الگوسازی برای تمرکز بر مهارتهای اجتماعی
سعی کنید بهطور آگاهانه چند مورد از مهمترین مهارتهای اجتماعی را الگوسازی کنید، بسیاری از این مهارتها به طور طبیعی وقتی همه در خانه هستند، رخ میدهند.
۱- نوبت گرفتن.
- صبورانه منتظر ماندن برای نوبت صحبت کردن برای بسیاری از کودکان در گفتگوهای حضوری دشوار است و در تماسهای ویدیویی حتی چالشبرانگیزتر است. اکنون میتوانید تمرین نوبتگیری هدفمند را با همه اعضای خانواده انجام دهید. برای کودکان کوچکتر، میتوانید نوبتها را برای انتخاب بازی یا نحوه بازی با عروسکها انجام دهید و برای کودکان بزرگتر میتوانید نوبتها را در انتخاب بازیها و موضوعات گفتگو تمرین کنید.
۲- دیدن مسائل از دیدگاه دیگران.
- به فرزندتان توضیح دهید که چگونه در طول روز تصمیم گرفتید و چه چیزی رفتار شما را هدایت کرد تا او بتواند تمرین کند دیدگاه شما را درک کند. هر زمان ممکن بود، توضیح دهید که چگونه دیدگاه دیگران را هم در نظر گرفتهاید. به عنوان مثال، به جای گفتن «امروز روز خوبی داشتم»، توضیح دهید که متوجه شدید یک همکار حالش خوب نیست و تلاش کردید دیدگاه او را درک کنید و فکر کردید چقدر دشوار است که او با سه کودک در خانه کار کند، بنابراین با او صحبت کرده و تصمیم به تغییر ساعات کاری گرفتید.
۳- انعطافپذیری.
- میتوانید با صحبت کردن درباره انتخابها و اقدامات خود به فرزندتان کمک کنید تا یاد بگیرد احساساتش را تحمل کرده و انعطافپذیر باشد. به عنوان مثال، میتوانید بگویید: «امروز خیلی ناراحت و استرسزده بودم و فکر میکنم اخبار باعث شد این احساس را داشته باشم. بنابراین برای بقیه شب اخبار نمیخوانم یا تماشا نمیکنم. به جای آن، بازی میکنم یا کتاب میخوانم تا خودم را مشغول کنم.»
گنجاندن درسهای مهارتهای اجتماعی در شبهای فیلم
برای کودکانی یا نوجوانانی که با هنجارهای اجتماعی آشنایی ندارند، از زمان تماشای تلویزیون یا فیلم با آنها استفاده کنید تا درک آنها را تقویت کنید، بهویژه اگر میخواهند درباره برنامههایی که دوستانشان تماشا میکنند بیشتر بدانند.
- یک کمدی امتحان کنید: درک قوانین نانوشته اجتماعی و دلیل خندهدار بودن یک موقعیت میتواند به کودکان کمک کند تا بهتر با همسالان خود ارتباط برقرار کنند. برای کودکانی که مهارتهای اجتماعی کمی دارند، درک موقعیتهای ناراحتکننده اجتماعی یا طنز مشکل است. آنها ممکن است به اندازه کافی درباره شخصیتها ندانند تا دینامیکها را درک کنند یا ندانند چه رفتاری در آن موقعیت مناسب است. بنابراین باید جزئیات را توضیح دهید و نشان دهید چه چیزی خندهدار است.
- صحنه را آماده کنید: قبل از شروع یک قسمت جدید (یا در ابتدای آن، اگر برنامه یا فیلم برای فرزندتان جدید است)، درباره شخصیتها و محیط با فرزندتان صحبت کنید. آنها چه اطلاعاتی درباره شخصیتها دارند و چگونه آن را میدانند؟ انتظار دارند چه اتفاقی بیفتد؟ از طریق گفتگو میتوانید به فرزندتان کمک کنید برخی از ارتباطاتی را که برای درک داستان نیاز دارد، بفهمد.
- کنترل از راه دور آماده باشد: توقف و بحث در همان لحظه اغلب مفید است. میتوانید فیلم را عقب ببرید تا فرزندتان رفتار شخصیتها را تحلیل کند یا حتی روی قابهای خاص توقف کنید تا نکات مربوط به زبان بدن یا حالت چهره شخصیتها را نشان دهید.
تشویق به برقراری ارتباط
حتی اگر فرزندتان در حال حاضر نمیتواند همسالان خود را حضوری ببیند، میتوانید او را تشویق کنید تا از طریق تماس ویدیویی، پیامک یا بازیهای آنلاین با دوستان و خانواده در ارتباط باشد. بهویژه اگر فرزندتان دچار اضطراب اجتماعی است، کمی تمرین منظم در برقراری ارتباط با دیگران میتواند بسیار مفید باشد. بعد از یک بازی یا گفتوگوی مجازی با دوستان یا بستگان، با فرزندتان صحبت کنید.
تعامل چگونه پیش رفت؟ چه چیزی برای او لذتبخش بود؟ چه چیزی چالشبرانگیز بود؟ دفعه بعد چه کاری میتواند متفاوت انجام دهد؟ نگران نباشید اگر شما یا خانوادهتان در حال حاضر وقت یا انرژی زیادی برای این نوع تمرین ندارید — حتی یک گفتوگوی کوتاه میتواند تجربه یادگیری مفیدی برای فرزندتان باشد.
همچنین بخوانید: مسئولیتپذیری را به فرزندتان آموزش دهید – ۷ نکته برای شروع