مشکلات حافظه کاری — توانایی نگه داشتن اطلاعات مورد نیاز برای انجام یک کار — بر کودکان هم در مدرسه و هم بیرون از آن تأثیر میگذارد. با این حال، والدین میتوانند اقداماتی انجام دهند و کودکان راهکارهایی بیاموزند که به موفقیت آنها کمک کند، حتی اگر این توانایی بهصورت خودکار در آنها وجود نداشته باشد.
چگونه به کودکانی که مشکلات حافظه فعال دارند کمک کنیم
۱- شناخت محدودیتهای فرزندتان
- اگر به فرزندتان دستورات منطقی دادهاید اما او مرتب از مسیر خارج میشود، احتمالاً به حد حافظه کاری خود رسیده است. توجه به زمان و دفعاتی که کودک در حفظ تمرکز مشکل پیدا میکند، به شما کمک میکند ظرفیت او را بهتر بشناسید و بر اساس آن، دستورالعملهای مؤثر ارائه دهید. برای مثال، اگر فرزندتان در پیروی از دستورات چند مرحلهای مشکل دارد، کارها را به مراحل کوچک تقسیم کنید:
- نکنید: «اسباببازیهایت را جمع کن، دوچرخه را به گاراژ ببر، دستهایت را بشوی و به خواهرت بگو وقت شام است.»
- انجام دهید: «وقت شام نزدیک است. ابتدا اسباببازیهایت را جمع کن. وقتی تمام شد، به من بگو تا مرحله بعد را بگویم.»
۲- تقسیم کارها
کارهای مدرسه که ساده به نظر میرسند، ممکن است حافظه کاری زیادی نیاز داشته باشند. انجام چند کار همزمان باعث بیدقتی، نیمهکاره ماندن و اضطراب میشود. تقسیم تکالیف به بخشهای کوچکتر کمک میکند:
- جمعآوری و نوشتن ایدههای اصلی
- بررسی اطلاعات و ایجاد جمله موضوعی
- طرح کلی
- نوشتن پیشنویس (نگران املا و نقطهگذاری نباشید)
- ویرایش و اصلاح
تقسیم تکالیف یا جلسات مطالعه به بخشهای قابل مدیریت، از فشار ذهنی کودک میکاهد، کارآمدی را افزایش میدهد و عادتهای مطالعه خوبی ایجاد میکند.
۳- ایجاد روالها
کمک به کودکان برای ایجاد روالهای روزانه برای تقویت حافظه کاری بسیار مهم است. وقتی یک کار به صورت خودکار انجام شود، دیگر نیازی به حافظه کاری برای انجام آن نیست و فضای ذهنی برای کارهای دیگر آزاد میشود. نکات برای ایجاد روال:
- ثبات داشته باشید: روالها باید به صورت مداوم دنبال شوند. یک الگوی مناسب پیدا کنید و به آن پایبند باشید.
- صبر داشته باشید: ایجاد عادتهای مؤثر زمان میبرد و حواسپرتی رخ میدهد. یادآوری و تشویق تلاشهای کودک کمک میکند تا روال تثبیت شود.
- استفاده از نشانههای گفتاری و تصویری: نشانههای تصویری مانند ترسیم نمودار ساختار یک مقاله، نوشتن مراحل حل یک مسئله ریاضی یا استفاده از یادداشتهای کوچک در خانه مفید است. نشانههای گفتاری میتواند شامل بیان هر مرحله قبل از انجام آن یا ساختن شعر/ترانه برای به خاطر سپردن اطلاعات مهم باشد.
۴- استفاده از ابزارها
- همه چیز نیازی به حفظ شدن ندارد. فهرست کارها، برنامهریزها و یادآورها فضای ذهنی را آزاد کرده و یادآوری اطلاعات مهم را آسانتر میکنند. کمک کنید کودک ابزار مناسب را پیدا کرده و آنها را بخشی از روال روزانه کند. کودکان اغلب فکر میکنند بعداً همه چیز را به خاطر میآورند و چیزی را نمینویسند، که باعث ناامیدی و اضطراب میشود. به آنها عادت دهید اطلاعات مهم — تکالیف، تاریخهای مدرسه یا ایدههای مهم — را بلافاصله یادداشت کنند تا حافظه کاری آنها کمتر تحت فشار قرار گیرد.
۵- دارو
- برخی داروها که تمرکز را افزایش میدهند میتوانند به حافظه کاری کمک کنند. داروهای ADHD مشکلات حافظه کاری را درمان نمیکنند، اما باعث کاهش حواسپرتی و افزایش تمرکز میشوند و دسترسی به حافظه کاری را آسانتر میکنند. با این حال، ارائه دستورالعملهای واضح و قابل مدیریت همچنان ضروری است.
۶- بازی
- محققان در حال بررسی این هستند که آیا روشهایی مانند تمرینهای مغزی میتوانند توانایی حافظه کاری را بهبود دهند یا خیر. تحقیقات بیشتری لازم است و در حال حاضر فواید طولانیمدت این روشها مشخص نیست. بازیهای کامپیوتری، اپلیکیشنها و بازیهای حافظه میتوانند همراه با سایر راهکارها استفاده شوند، اما ادامه استفاده از پشتیبانیهای اثباتشده نیز مهم است.
نتیجهگیری
در حال حاضر بهترین روش کمک به کودکان با مشکلات حافظه کاری، تمرکز بر ایجاد و تمرین راهکارهای مؤثر و سالم است. ایجاد روالها، استفاده از ابزارها و ارائه حمایت به کودکان کمک میکند استراتژیهایی را توسعه دهند که در طول زندگی بتوانند روی آنها حساب کنند.
همچنین بخوانید: آموزش مهارتهای اجتماعی در خانه