جواب کوتاه این سوال را همین اول بخوانید تا وقتتان گرفته نشود، دستگاه تصفیه آب استاندارد و دارای فیلتر اصل به خودی خود عامل سرطان زا بودن آب نیست، اما فیلتر تقلبی، کارتریج تاریخ گذشته و بی توجهی به تعویض به موقع آن می تواند دردسر جدی بسازد.
این پرونده را به همین دلیل باز کرده ایم، چون هر روز پیامی در گروه های خانوادگی، سایت های خبری و فضای مجازی دست به دست می شود که دستگاه تصفیه آب را مستقیم به سرطان ربط می دهد، بدون توضیح اینکه ریشه این نگرانی دقیقا از کجا آمده است.
ریشه شایعه سرطان زا شدن آب از دستگاه فیلتر آب خانگی
این ادعا معمولا از یک عکس یا کلیپ کوتاه در فضای مجازی شروع می شود که یک فیلتر کثیف یا رنگ گرفته را نشان می دهد و زیرش نوشته شده همین فیلتر باعث سرطان می شود.
مشکل اینجاست که هیچ کدام از این پیام ها منبع، آزمایش یا حتی نام دستگاه تصفیه آب را مشخص نمی کنند و فقط ترس ایجاد می کنند.
در واقع دو موضوع کاملا متفاوت با هم قاطی شده اند، یکی کیفیت خود آب لوله کشی پیش از تصفیه و دیگری کیفیت فیلتری که آن آب از آن عبور می کند.
برای اینکه این پرونده روشن شود باید هر دو بخش را جدا از هم بررسی کرد، نه اینکه یک نتیجه ترسناک و کلی گفت.
سرطان زا بودن آب تا چه حد واقعیت دارد؟
بخشی از نگرانی درباره سرطان به ترکیباتی برمی گردد که هنگام گندزدایی آب با کلر ساخته می شوند و در متون علمی به آنها تری هالومتان می گویند.
موسسه ملی سرطان آمریکا (National Cancer Institute) در بررسی داده های سلامت هزاران نفر به این نتیجه رسیده که غلظت بالاتر ترکیبات تری هالومتان در آب آشامیدنی با افزایش اندک ریسک برخی سرطان ها از جمله سرطان مثانه در ارتباط بوده است.
کلر برای از بین بردن باکتری و میکروب های خطرناک به آب شهری اضافه می شود و در کوتاه مدت جان آدم ها را از بیماری های میکروبی نجات می دهد.
مشکل از جایی شروع می شود که همین کلر با مواد آلی باقیمانده در آب واکنش می دهد و ترکیبات جانبی می سازد به گفته رادگستر نوین ،aquatruwater.com و apecwater.com سه منبع تخصصی شناخته شده در حوزه تصفیه آب خانگی، همین ترکیبات جانبی ناشی از کلرزنی یکی از دلایل اصلی توصیه به فیلتراسیون تکمیلی در کنار آب شهری است.
فیلتر کربن فعال داخل دستگاه های تصفیه آب خانگی برای کاهش کلر آب و بوی نامطبوع آن طراحی شده است.
پژوهشگران همان مطالعه تاکید کرده اند این رابطه در برخی افراد با زمینه ژنتیکی خاص قوی تر دیده شده و برای سرطان های دیگر مثل سرطان آندومتر هنوز شواهد محدود و نیازمند بررسی بیشتر است. یعنی نمی توان گفت هرکسی آب کلردار بخورد قطعا سرطان می گیرد، اما نادیده گرفتن کیفیت آب مصرفی هم منطقی نیست.
چرا بعضی فیلترهای تصفیه آب بی کیفیت واقعا خطرناک هستند؟
فیلتری که ظرفیتش تمام شده دیگر آلاینده را جذب نمی کند و در بدترین حالت می تواند خودش منبع رشد باکتری شود.
فیلترهای تقلبی یا بدون گواهی معتبر هم معمولا از موادی ساخته می شوند که کیفیت و ایمنی آنها هرگز آزمایش نشده است.
قیمت پایین و نبود هرگونه مشخصات فنی روی جعبه فیلتر، به تنهایی یک هشدار جدی است.
6 نشانه ای که نیاز به تعویض یا بررسی فیلتر تصفیه آب را ضروری می کند:
- تغییر ناگهانی طعم یا بوی آب خروجی
- کدر یا کمی رنگی شدن آب بعد از تصفیه
- افت محسوس فشار آب از شیر دستگاه
- نبود برچسب استاندارد یا مشخصات فنی روی بدنه فیلتر
- گذشتن از تاریخ یا حجم تعویض توصیه شده سازنده
- بوی نامطبوع یا شبیه کلر حتی بعد از تصفیه
نقش استانداردهای بین المللی در ایمنی دستگاه تصفیه آب
دستگاه های تصفیه آب معتبر معمولا زیر یکی از استانداردهای شناخته شده بین المللی مثل استانداردهای NSF آزمایش می شوند.
این استانداردها دو چیز را همزمان می سنجند، یکی اینکه بدنه و مواد فیلتر هیچ ماده مضری وارد آب نکند و دیگری اینکه دستگاه واقعا همان آلاینده هایی را که ادعا می کند کاهش دهد.
نکته مهم این است که حتی گواهی معتبر هم به معنای حذف 100% همه آلاینده ها در آب نیست، بنابراین باید مشخصات را با نیاز واقعی خانه تطبیق داد.
برای کاربر عادی راه ساده تشخیص این است که برچسب استاندارد روی بدنه دستگاه یا مشخصات فنی درج شده در کاتالوگ را بررسی کند و در صورت شک، از فروشنده مدرک یا گواهی رسمی محصول را بخواهد.
این کار چند دقیقه بیشتر وقت نمی گیرد ولی می تواند از خرید یک محصول بی کیفیت و پرریسک جلوگیری کند.
برای آشنایی بیشتر با این استانداردها و مقایسه مشخصات فنی دستگاه های مختلف بهتر است سراغ منابع شناخته شده و تخصصی همین صنعت بروید.
نکات ضروری کاهش ریسک در انتخاب و نگهداری دستگاه تصفیه آب
پیش از خرید، مشخصات فنی و نوع فیلتراسیون دستگاه را با نیاز آب منطقه خودتان مقایسه کنید، نه صرفا با قیمت یا ظاهر جذاب بسته بندی.
خرید از فروشنده ای که خدمات پس از فروش و کارتریج اصل ارائه می دهد، از خیلی از دردسرهای بعدی جلوگیری می کند.
قیمت دستگاه تصفیه آب خانگی استاندارد با چند مرحله فیلتراسیون بسته به تعداد مرحله ها متغیر هست و با افزایش تعداد مراحل انجام تصفیه بالاتر هم می رود.
تاریخ یا بازه تعویض کارتریج را همان روز نصب یادداشت کنید تا بعدا فراموش نشود، خیلی از مشکلات فقط به همین سادگی حل می شود.
اگر طعم، رنگ یا بوی آب خروجی تغییر کرد، به جای نادیده گرفتن، همان روز فیلتر را بررسی کنید.
برای خانواده هایی که کودک یا سالمند دارند بهتر است فاصله تعویض کمی زودتر از توصیه عمومی سازنده در نظر گرفته شود تا هم حاشیه اطمینان بیشتر باشد و هم آب آشامیدنی سالم تری در دسترس همه اعضای خانه بماند.