درد قفسه سینه انواع مختلفی دارد و میتواند از خفیف تا شدید متغیر باشد. این درد معمولاً به صورت احساس فشار، خردکننده، سنگینی یا سوزش در ناحیه قفسه سینه بروز میکند و گاهی با تنگی نفس، تعریق، سرگیجه یا حالت تهوع همراه است. در بسیاری از موارد، درد ممکن است به سمت گردن، فک، پشت یا حتی یکی از بازوها یا هر دو بازو گسترش پیدا کند، که تشخیص علت دقیق آن اهمیت زیادی دارد.
علتهای متعددی میتوانند باعث درد قفسه سینه شوند. خطرناکترین علتها مربوط به قلب یا ریه هستند، مانند حمله قلبی یا لخته خون در ریه، زیرا این شرایط میتوانند تهدیدی جدی برای زندگی باشند و نیازمند کمک پزشکی فوری هستند. با این حال، برخی دردهای قفسه سینه ممکن است ناشی از مشکلات گوارشی، مانند رفلاکس معده، زخم معده یا اسپاسم مری باشند که شدت کمتری دارند و خطر فوری ایجاد نمیکنند. در نتیجه، شناخت تفاوت درد معده و حمله قلبی برای تشخیص سریع و اقدام مناسب اهمیت حیاتی دارد.
ناراحتی قفسه سینه اغلب بهصورت دورهای بروز میکند (چند ثانیه، دقیقه یا ساعت طول میکشد)، اما در برخی موارد میتواند مزمن باشد و حتی بیش از شش ماه ادامه پیدا کند.
علل گوارشی
ناراحتی قفسه سینه میتواند به دلیل مشکلات سیستم گوارشی ایجاد شود، از جمله:
۱. سوزش سر دل (Heartburn)
این احساس دردناک و سوزشی پشت استخوان جناغ رخ میدهد، زمانی که اسید معده به لولهای که گلو را به معده وصل میکند (مری) بازمیگردد.
۲. اختلالات بلع
در صورت وجود بیماریهای مری، بلع میتواند دشوار یا حتی دردناک شود.
۳. مشکلات کیسه صفرا یا لوزالمعده
سنگهای صفراوی یا التهاب کیسه صفرا و لوزالمعده میتوانند باعث درد معده شوند که به سمت قفسه سینه گسترش پیدا میکند.
علل عضلانی و استخوانی
برخی از انواع درد قفسه سینه ناشی از آسیبها یا مشکلاتی در ساختارهای دیواره قفسه سینه هستند، مانند:
۱. کوستوکندریت (Costochondritis)
در این بیماری، غضروف قفسه سینه – بهویژه غضروفی که دندهها را به استخوان جناغ متصل میکند – ملتهب و دردناک میشود.
۲. دردهای عضلانی
بیماریهای مزمن درد مانند فیبرومیالژیا میتوانند موجب دردهای عضلانی در قفسه سینه شوند که مداوم هستند.
۳. آسیبدیدگی دندهها
آسیبدیدگی یا شکستگی دندهها میتواند باعث درد قفسه سینه شود.
علل ریوی
درد قفسه سینه میتواند ناشی از بیماریهای مختلف ریوی نیز باشد، از جمله:
۱. لخته خون در ریهها (Pulmonary embolism)
لخته خونی که در یکی از شریانهای ریوی گیر کند میتواند جریان خون به بافت ریه را مسدود نماید.
۲. التهاب پرده ریه (Pleurisy)
این بیماری باعث درد قفسه سینه میشود که هنگام سرفه یا تنفس عمیق تشدید میگردد.
۳. فروپاشی ریه (Collapsed lung)
درد قفسه سینه ناشی از ریه فروپاشیده معمولاً ناگهانی شروع شده و ساعتها ادامه دارد و اغلب با تنگی نفس همراه است. این اتفاق زمانی رخ میدهد که هوا به فضای بین ریه و دندهها نشت کرده و موجب جمع شدن ریه شود.
۴. فشار خون بالا در شریانهای ریوی (Pulmonary hypertension)
این بیماری شریانهای انتقالدهنده خون به ریهها را درگیر کرده و باعث ایجاد درد قفسه سینه میشود.
سایر علل
۱. حمله پانیک (Panic attack)
اگر لحظاتی از ترس شدید را همراه با درد قفسه سینه، ضربان قلب سریع، تنفس تند، تعریق بیش از حد، تنگی نفس، تهوع، سرگیجه و ترس از مرگ تجربه میکنید، ممکن است دچار حمله پانیک باشید.
۲. زونا (Shingles)
زونا که ناشی از بازفعال شدن ویروس آبلهمرغان است، میتواند باعث درد و ایجاد یک نوار تاول از پشت به دیواره قفسه سینه شود.
تشخیص درد قفسه سینه
درد قفسه سینه لزوماً به معنای حمله قلبی نیست، اما این همان چیزی است که پزشکان در بخش اورژانس معمولاً ابتدا بررسی میکنند، زیرا مهمترین تهدید فوری برای زندگی است. آنها همچنین ممکن است مشکلات کشنده ریوی مانند ریه فروپاشیده، لخته خون یا سایر بیماریهای ریه را بررسی کنند.
آزمایشهای فوری برای درد قفسه سینه
در ارزیابی درد قفسه سینه، برخی از آزمایشهای اصلی که ممکن است انجام شود عبارتند از:
۱. نوار قلب (Electrocardiogram – ECG یا EKG)
این آزمایش سریع، فعالیت الکتریکی قلب را اندازهگیری میکند. پچهای چسبنده (الکترود) روی قفسه سینه و گاهی بازوها و پاها قرار میگیرند. سیمها الکترودها را به کامپیوتر وصل میکنند و نتایج آزمایش را نمایش میدهند. نوار قلب میتواند نشان دهد که قلب بیش از حد سریع، کند یا اصلاً نمیزند. چون بافت قلب آسیبدیده سیگنالهای الکتریکی را به شکل معمول منتقل نمیکند، نوار قلب ممکن است نشان دهد که فرد دچار حمله قلبی شده یا در حال تجربه آن است.
۲. آزمایش خون
ممکن است آزمایش خون برای بررسی افزایش سطح برخی پروتئینها یا آنزیمهایی که معمولاً در بافت قلب یافت میشوند انجام شود. آسیب به سلولهای قلبی ناشی از حمله قلبی ممکن است باعث نشت این پروتئینها یا آنزیمها به خون در طول چند ساعت شود.
۳. رادیوگرافی قفسه سینه (Chest X-ray)
رادیوگرافی قفسه سینه میتواند اطلاعاتی درباره وضعیت ریهها، اندازه و ساختار قلب و رگهای اصلی خون ارائه دهد. همچنین میتواند مشکلات ریوی مانند پنومونی یا ریه فروپاشیده را شناسایی کند.
۴. سیتی اسکن (Computerized Tomography – CT Scan)
سیتی اسکن میتواند لخته خون در ریه (آمبولی ریوی) یا پارگی آئورت (Aortic dissection) را شناسایی کند.
درمان درد قفسه سینه
نوع درمان درد قفسه سینه به شدت به علت ایجاد آن بستگی دارد. برای مثال، اگر فرد به دلیل مشکلات گوارشی دچار درد قفسه سینه شود، درمان آن با کسی که درد قفسه سینه ناشی از مشکلات قلبی دارد متفاوت خواهد بود.
درمان دارویی درد قفسه سینه
برخی از داروهای رایج که برای درمان علت درد قفسه سینه استفاده میشوند عبارتند از:
-
ریلکسکنندههای عروق (Relaxers for the arteries): نیتروگلیسیرین که اغلب بهصورت قرص زیرزبانی تجویز میشود، عروق قلب را شل میکند و جریان خون را از مسیرهای محدود شده آسانتر میسازد. برخی داروهای فشار خون نیز باعث شل شدن و گشاد شدن عروق میشوند.
-
آسپرین (Aspirin): اگر درد قفسه سینه ناشی از مشکلات قلبی باشد، معمولاً آسپرین تجویز میشود.
-
داروهای حلکننده لخته (Thrombolytic medications): در صورت حمله قلبی، این داروها برای از بین بردن لختههایی که جریان خون به قلب را مسدود کردهاند استفاده میشوند.
-
رقیقکنندههای خون (Blood thinners): اگر لختهای در شریانی که خون را به قلب یا ریه میرساند وجود داشته باشد، داروهایی تجویز میشوند که از تشکیل لختههای جدید جلوگیری کنند.
-
داروهای کاهشدهنده اسید معده (Acid-reducing medicines): اگر درد قفسه سینه بهدلیل بازگشت اسید معده به مری ایجاد شده باشد، پزشک داروهایی برای کاهش تولید اسید معده توصیه میکند.
-
ضدافسردگیها (Antidepressants): در صورت حملات پانیک، پزشک ممکن است ضدافسردگی تجویز کند تا علائم کنترل شود. همچنین ممکن است رواندرمانی مانند رفتاردرمانی شناختی توصیه شود.
جراحی و روشهای دیگر برای درد قفسه سینه
اگر درد قفسه سینه شدید و خطرناک باشد، ممکن است نیاز به انجام برخی جراحیها باشد:
-
آنژیوپلاستی و کاشت استنت (Angioplasty and Stent Implantation): این روش برای رفع انسداد در شریانهای قلب انجام میشود. کاتتر مجهز به بادکنک وارد شریان میشود، بادکنک باز میشود تا شریان گشاد شود و سپس یک لوله مشبافت کوچک (استنت) برای حفظ باز بودن شریان قرار داده میشود.
-
جراحی بایپس (Bypass Surgery): در این عمل، پزشک از یک رگ خونی دیگر بدن برای ایجاد مسیر جایگزین جریان خون در اطراف شریان مسدود شده استفاده میکند.
-
ترمیم فوری پارگی آئورت (Emergency Dissection repair): پارگی آئورت که یک بیماری بالقوه کشنده است و شریان اصلی قلب را درگیر میکند، ممکن است نیاز به جراحی فوری داشته باشد.
-
بازکردن مجدد ریه (Reinflation of the lungs): اگر ریه فروپاشیده باشد، پزشک ممکن است لولهای در قفسه سینه قرار دهد تا ریه دوباره باز شود.
نتیجه گیری
درد قفسه سینه امروزه بسیار شایع شده و نیاز به توجه فوری پزشکی دارد. در دنیای پرشتاب امروز، سبک زندگی، عادات غذایی، سلامت و تغییرات محیطی (آلودگی، افزایش CO2 و غیره) به شدت تغییر کردهاند.
سوالات متداول درباره درد قفسه سینه
۱. درد قفسه سینه همیشه به معنای حمله قلبی است؟
خیر، درد قفسه سینه میتواند دلایل متعددی داشته باشد، از مشکلات قلبی گرفته تا مشکلات ریوی، گوارشی، عضلانی یا حتی حملات پانیک. تشخیص دقیق نیازمند بررسی پزشک است.
۲. چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کرد؟
اگر درد قفسه سینه شدید، مداوم، همراه با تنگی نفس، تعریق زیاد، تهوع، سرگیجه یا درد منتشرشده به بازو، فک یا پشت باشد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
۳. چه آزمایشهایی برای تشخیص درد قفسه سینه انجام میشود؟
معمولاً نوار قلب (ECG)، آزمایش خون، رادیوگرافی قفسه سینه و در صورت نیاز سیتی اسکن انجام میشود.
۴. آیا داروها میتوانند درد قفسه سینه را درمان کنند؟
بله، بسته به علت درد، داروهایی مانند نیتروگلیسیرین، آسپرین، رقیقکنندههای خون، داروهای کاهشدهنده اسید معده یا ضدافسردگی ممکن است تجویز شوند.
۵. چه درمانهای جراحی برای درد قفسه سینه وجود دارد؟
در صورت انسداد شریانها یا مشکلات جدی قلب و ریه، روشهایی مانند آنژیوپلاستی و استنتگذاری، جراحی بایپس، ترمیم فوری پارگی آئورت یا بازکردن مجدد ریه ممکن است انجام شود.
۶. آیا سبک زندگی میتواند در پیشگیری از درد قفسه سینه مؤثر باشد؟
بله، رعایت تعادل کار و زندگی، تغذیه سالم، ورزش منظم و کنترل فشار خون و کلسترول میتواند خطر ابتلا به مشکلات قلبی و درد قفسه سینه را کاهش دهد.
همچنین بخوانید:
