واکسیناسیون دوران کودکی: جدول، سن تزریق و عوارض واکسن

واکسیناسیون دوران کودکی (Childhood Immunization) یکی از مهم‌ترین اقداماتی است که برای حفظ سلامت کودکان و پیشگیری از بیماری‌های جدی انجام می‌شود. این برنامه شامل مجموعه‌ای از واکسن‌ها در سنین مختلف است و به کودکان کمک می‌کند در برابر بیماری‌های عفونی خطرناک و عوارض احتمالی آن‌ها ایمن شوند. همچنین پیروی از جدول واکسیناسیون دوران کودکی طبق توصیه پزشکان بسیار اهمیت دارد.

واکسیناسیون دوران کودکی چیست؟

ممکن است بپرسید رعایت این برنامه واکسیناسیون چقدر اهمیت دارد. پاسخ این است که بسیار مهم است، زیرا زمان‌بندی هر واکسن بر میزان محافظت آن از کودک شما تأثیر مستقیم دارد. علاوه بر این، متخصصان این جدول را بر اساس جدیدترین تحقیقات علمی تهیه و به‌روزرسانی می‌کنند. آن‌ها سن مناسب برای واکسیناسیون را بر اساس دو عامل انتخاب می‌کنند:

• زمانی که سیستم ایمنی کودک بهترین پاسخ را به واکسن خاص می‌دهد و آنتی‌بادی کافی برای محافظت تولید می‌کند.

• دوره‌ای که کودک در بیشترین خطر ابتلا به بیماری مورد نظر قرار دارد.

کودک شما واکسن‌ها را در ویزیت‌های معمول بررسی سلامت دریافت می‌کند. به همین دلیل پیروی از برنامه ویزیت‌های دوره‌ای اطمینان می‌دهد که کودک شما برنامه واکسیناسیون را به‌درستی دنبال کرده است. با این حال، آگاهی از این که کودک به چه واکسن‌هایی و در چه سنی نیاز دارد، برای والدین بسیار مفید خواهد بود. در کنار رعایت برنامه واکسیناسیون، توجه به تغذیه کودکان نیز اهمیت زیادی دارد، چرا که ترکیب این دو عامل نقشی کلیدی در رشد سالم و تقویت سیستم ایمنی ایفا می‌کند.

کودکان در چه سنی واکسن دریافت می‌کنند؟

کودکان بیشتر واکسن‌های خود را تا پیش از دو سالگی دریافت می‌کنند. بخش عمده‌ای از این واکسن‌ها در سال اول زندگی تزریق می‌شوند، زیرا نوزادان بیش از هر زمان دیگری در معرض ابتلا به بیماری‌های خطرناک قرار دارند. بنابراین رعایت جدول واکسیناسیون در سال اول زندگی بسیار مهم است.

واکسن‌های کودکان بر اساس سن

واکسن‌های نوزادان

• هپاتیت B (HepB) ظرف ۲۴ ساعت پس از تولد (اولین دوز از سه دوز)

• آنتی‌بادی RSV ظرف یک هفته بعد از تولد (در صورت تولد در فصل RSV و عدم دریافت واکسن در بارداری)

 ۲ ماهگی

• هپاتیت B (دوز دوم)

• روتاویروس (دوز اول)

• دیفتری، کزاز و سیاه‌سرفه (DTaP) (دوز اول)

• هموفیلوس آنفلوآنزا نوع B (Hib) (دوز اول)

• پنوموکوک (PCV) (دوز اول)

• فلج اطفال (IPV) (دوز اول)

 ۴ ماهگی

• روتاویروس (دوز دوم)

• DTaP (دوز دوم)

• Hib (دوز دوم)

• PCV (دوز دوم)

• IPV (دوز دوم)

 ۶ ماهگی

• هپاتیت B (دوز سوم)

• روتاویروس (دوز سوم – در صورت سه دوزی بودن برنامه)

• DTaP (دوز سوم)

• Hib (دوز سوم – در صورت چهار دوزی بودن برنامه)

• PCV (دوز سوم)

• IPV (دوز سوم)

• واکسن آنفلوآنزا (سالانه)

• واکسن کووید-۱۹ (طبق توصیه پزشک)

 ۱۲ ماهگی

• سرخک، اوریون و سرخجه (MMR) (دوز اول)

• هپاتیت A (دوز اول)

• PCV (دوز چهارم)

 ۱۵ ماهگی

• آبله مرغان (VAR) (دوز اول)

• DTaP (دوز چهارم)

• Hib (دوز نهایی)

 ۱۸ ماهگی

• هپاتیت A (دوز دوم)

 ۴ سالگی

• DTaP (دوز پنجم)

• IPV (دوز چهارم)

• MMR (دوز دوم)

• VAR (دوز دوم)

 ۱۱ تا ۱۲ سالگی

• Tdap (دوز اول)

• HPV (دو دوز با فاصله حداقل پنج ماه)

• مننگوکوک (MenACWY) (دوز اول)

 ۱۶ سالگی

• MenACWY (دوز دوم)

همچنین بخوانید: ۱۰ نوع از رایج‌ترین بیماری‌های کودکان که والدین باید بشناسند

جدول واکسیناسیون کودک با سن

---

تعداد واکسن‌های کودکان

برنامه واکسیناسیون دوران کودکی شامل ۱۵ نوع واکسن مختلف است. برخی از این واکسن‌ها بیش از یک بیماری را پوشش می‌دهند و تعدادی نیز به چند دوز نیاز دارند. برای کاهش تعداد تزریق‌ها، پزشکان گاهی از واکسن‌های ترکیبی استفاده می‌کنند.

اطلاعات تکمیلی درباره بیماری‌ها و عوارض واکسن

هر واکسن برای محافظت در برابر بیماری خاصی طراحی شده است. برای مثال، واکسن DTaP از کودک در برابر دیفتری، کزاز و سیاه‌سرفه محافظت می‌کند. عوارض واکسن معمولاً خفیف هستند؛ مانند تب یا تورم محل تزریق. با این حال فواید واکسن‌ها در مقایسه با عوارض احتمالی بسیار بیشتر است.

بیماری‌هایی که واکسن‌ها از آن‌ها محافظت می‌کنند عبارتند از:

• سرخک، اوریون و سرخجه

• سیاه‌سرفه

• فلج اطفال

• دیفتری

• آنفلوآنزا

• هپاتیت A و B

• پنوموکوک

• مننژیت

• ویروس HPV

• آبله مرغان

• ویروس RSV

آیا تأخیر در واکسیناسیون دوران کودکی خطرناک است؟

به تعویق انداختن واکسیناسیون دوران کودکی ایمن نیست. این برنامه طبق تحقیقات علمی طراحی شده است و میلیون‌ها کودک در سراسر جهان با پیروی از آن ایمن مانده‌اند. اگر به هر دلیل واکسنی به تعویق افتاد، پزشک متخصص کودکان بهترین روش برای جبران آن را توصیه خواهد کرد.

جمع‌بندی

واکسیناسیون دوران کودکی یک سپر ایمنی حیاتی برای محافظت از سلامت کودکان است. رعایت جدول واکسیناسیون، مراجعه منظم به پزشک و پیگیری تزریق‌ها، بهترین شانس برای یک شروع سالم در زندگی کودک را فراهم می‌کند.

سؤال متداول (FAQ) درباره واکسیناسیون دوران کودکی

۱. چرا واکسیناسیون دوران کودکی اهمیت دارد؟

واکسیناسیون کودکان از آن‌ها در برابر بیماری‌های خطرناک مانند سرخک، فلج اطفال و سیاه‌سرفه محافظت می‌کند. همچنین با ایجاد ایمنی جمعی، به سلامت کل جامعه کمک می‌کند و جلوی شیوع بیماری‌ها را می‌گیرد.

۲. آیا واکسن‌ها عوارض جانبی دارند؟

بله، اما بیشتر عوارض واکسن‌ها خفیف هستند. تب کم‌درجه، قرمزی یا درد در محل تزریق از شایع‌ترین واکنش‌هاست. این علائم معمولاً کوتاه‌مدت هستند و در مقایسه با خطر بیماری بسیار ناچیز محسوب می‌شوند.

۳. اگر یک دوز واکسن کودک فراموش شود چه باید کرد؟

در صورت فراموشی یا تأخیر، باید سریعاً به پزشک یا مرکز بهداشت مراجعه کنید. پزشک بر اساس جدول جبرانی واکسیناسیون، زمان مناسب برای تزریق دوز بعدی را تعیین می‌کند. بنابراین برنامه کودک بدون مشکل ادامه خواهد یافت.

۴. آیا واکسن‌ها باعث بیماری می‌شوند؟

خیر. واکسن‌ها طوری طراحی شده‌اند که سیستم ایمنی بدن را تحریک کنند اما بیماری‌زا نباشند. آن‌ها تنها نمونه ضعیف یا غیرفعال‌شده ویروس یا باکتری را وارد بدن می‌کنند تا ایمنی ایجاد شود.

۵. آیا می‌توان واکسیناسیون را به تعویق انداخت؟

خیر، به تعویق انداختن واکسیناسیون کودکان توصیه نمی‌شود. هر تأخیر می‌تواند خطر ابتلا به بیماری را افزایش دهد. بهترین کار پایبندی به جدول واکسیناسیون است. اگر تأخیری رخ دهد، پزشک روش جبران آن را مشخص خواهد کرد.