ما همه جملهی «فقط کار و بدون بازی» را شنیدهایم، اما برای کودکان، بازی میتواند همان کار اصلی باشد. در دوران رشد کودک، فعالیتهایی که از نگاه ما کماهمیت به نظر میرسند، میتوانند نقش بزرگی در پیشرفت آنها داشته باشند. صرف زمان برای درک جنبههای مختلف و معنادار در روز کودک میتواند باعث شود رفتارها و اقدامات او برای شما روشنتر شود.
شناخت اهمیت بازی برای کودک
به عنوان مثال، به بازی نگاه کنید. شاید تنها مانند فرصتی برای استراحت از فعالیتهای اصلی به نظر برسد. اما این زمانها نقش کلیدی در رشد کودک دارند. اهمیت بازی را میتوان در تأثیرات شگفتانگیزی که بر رشد مغز، رشد عضلات و حتی مهارتهای اجتماعی کودک دارد، مشاهده کرد.
اهمیت بازی در رشد شناختی
کودکان بدون آنکه متوجه باشند، با شرکت در بازی به رشد سالم مغز خود کمک میکنند.
تفکر خلاق
آکادمی آمریکایی کودکان (American Academy of Pediatrics) در مورد اهمیت بازی توضیح میدهد:
«بازی به کودکان اجازه میدهد جهانی را خلق و کشف کنند که در آن میتوانند بر ترسهای خود غلبه کنند و نقشهای بزرگسالان را تمرین نمایند؛ گاهی در کنار کودکان دیگر یا همراه با مراقبان بزرگسال.»
وقتی کودکان دنیای خود را برای کشف ایجاد میکنند، شروع به درک محیط اطرافشان میکنند. افکاری که شاید برای شما بیمعنی به نظر برسد، در واقع تلاش کودک برای فهمیدن محیط خود است. در روند خلق ایدهها و تصمیمگیری در بازی، تفکر خلاق به آنها اعتمادبهنفس بیشتری میدهد. بهویژه بازی آزاد (Free-play) به کودکان امکان میدهد بازیهای جدید بسازند و محیط را جستوجو کنند. همچنین، بازی وانمودی (Pretend-play) فضایی برای خلق سناریوهای خیالی و شخصیتهای تخیلی فراهم میکند که کودکان عاشق آن هستند.
بهبود رشد زبانی
کودکان از همان ابتدا در حال یادگیری زبان از طریق محیط اطراف خود هستند. چه در قالب بازی تعاملی با سایر کودکان یا بزرگسالان، و چه در بازی انفرادی، هر بار که کودک راهی جدید برای برقراری ارتباط پیدا میکند، در واقع مهارت ارتباطی خود را تمرین میکند.
مؤسسه ملی ناشنوایی و سایر اختلالات ارتباطی (NIH) توضیح میدهد که بهترین مهارتهای زبانی در «جهانی سرشار از صداها، تصاویر و مواجهه مداوم با گفتار و زبان دیگران» شکل میگیرد. بازی دقیقاً همین فرصت را در اختیار کودک قرار میدهد و رشد زبان او را تقویت میکند.
اهمیت بازی در رشد جسمی
شاید بدیهی به نظر برسد که بازی در رشد جسمی کودک نقش دارد، اما شگفتانگیز است اگر به روشهایی که این اتفاق میافتد دقت کنیم.
تقویت عضلات
وقتی کودک در بازیهای فعال شرکت میکند، میتواند از گروههای مختلف عضلانی خود استفاده کرده و همزمان هماهنگی بدنی را افزایش دهد. حتی یک بازی ساده مثل «گرگم به هوا» یا «تعقیب و گریز» باعث میشود کودک فعال شود، عضلاتش به کار گرفته شود و در عین حال از بازی لذت ببرد. اگر زمانی کودک تمایل زیادی به فعالیتهای بدنی نداشته باشد، یک بازی که او آن را سرگرمکننده میداند میتواند بهترین راهحل باشد.
ترکیب بدنی و انعطافپذیری
به طور کلی، کودکان بسیار منعطفتر از بزرگسالان هستند. این تغییرات میتواند بر نوع ورزشها و فعالیتهایی که کودک به آن علاقهمند میشود یا در آنها استعداد بیشتری دارد، تأثیر بگذارد. با نزدیک شدن به دوران بلوغ، میزان انعطافپذیری کودکان تغییر میکند و همراه با آن عوامل زیادی در بدن دچار تحول میشود.
اهمیت بازی در رشد عاطفی و اجتماعی
یادگیری همدلی و کنترل هیجان
وقتی کودکان با هم بازی میکنند، تنها به تمرین «تقسیم کردن» یا «به اشتراک گذاشتن» نمیپردازند، بلکه باید احساسات دیگران را هم در نظر بگیرند. بازی فرصتی است برای رشد این مهارتها، زیرا کودکان را وادار میکند در محیطی خارج از کنترل مستقیم بزرگسالان با یکدیگر تعامل داشته باشند. هنگام ساختن سناریوها و ایفای نقشها، آنها یاد میگیرند از دیدگاه دیگران به دنیا نگاه کنند. در نتیجه، نگاه آنها از «خودمحوری» به درک وسیعتر و جهانیتر تغییر میکند.
ایجاد دوستیها
دوستیابی در هر سنی میتواند دشوار باشد. اهمیت بازی در این است که به کودکان فرصت میدهد راههایی برای تعامل با همسالان خود پیدا کنند. وقتی کودکی بتواند از طریق علایق مشترک یا فعالیتهای گروهی پیوندی ایجاد کند، این فرصت را خواهد داشت که مهارتهای عاطفی و اجتماعی خود را توسعه دهد.
شاید تاکنون به اهمیت بازی در رشد فرزندتان توجه نکرده باشید. اما بازی، از مغز گرفته تا بدن و حتی مهارتهای اجتماعی، نقشی اساسی در زندگی او دارد؛ درست همانطور که در زندگی شما نیز داشته است.
همچنین بخوانید: روند متاستاز سرطان و روشهای تشخیص، علائم و درمان