در ساختمان های امروزی، آسانسور یکی از مهم ترین تجهیزات مشترک محسوب می شود و نقش مستقیمی در رفاه، ایمنی و حتی ارزش ملک دارد. با این حال، در بسیاری از ساختمان های مسکونی و اداری، اختلاف نظر میان مالک و مستاجر درباره پرداخت هزینه های مرتبط با آسانسور، به خصوص سرویس های دوره ای، موضوعی رایج است. این اختلاف زمانی جدی تر می شود که خرابی یا الزام به سرویس منظم مطرح باشد و طرفین تصور روشنی از مسئولیت قانونی خود نداشته باشند.
در این مقاله تلاش می کنیم با رویکردی شفاف و کاربردی، موضوع هزینه سرویس آسانسور را از زاویه قانونی، عرف ساختمانی و تجربه اجرایی بررسی کنیم تا هم مالکان و هم مستاجران بتوانند با آگاهی بیشتر تصمیم بگیرند و از بروز اختلاف جلوگیری کنند.
چه زمانی هزینه سرویس با مستاجر است؟
در شرایطی که سرویس آسانسور صرفا به صورت دوره ای و برای استفاده معمول انجام می شود، معمولا این هزینه به عنوان بخشی از شارژ ساختمان از مستاجر دریافت می شود. این موضوع به ویژه در ساختمان هایی که قرارداد سرویس منظم دارند، رایج است. مستاجر به عنوان استفاده کننده از آسانسور، از مزایای این سرویس بهره مند می شود و پرداخت سهم خود منطقی تلقی می شود.
البته این موضوع مشروط بر آن است که خرابی ناشی از فرسودگی یا نقص فنی قدیمی نباشد.
چه زمانی پرداخت هزینه بر عهده مالک است؟
اگر آسانسور نیازمند تعمیرات اساسی، تعویض قطعات اصلی یا رفع نقص های ناشی از استهلاک طولانی مدت باشد، این هزینه ها معمولا بر عهده مالک قرار می گیرد. چنین مخارجی جزو نگهداری اصل ملک محسوب می شوند و ارتباط مستقیمی با استفاده کوتاه مدت مستاجر ندارند.
در عمل، شرکت های تخصصی سرویس و نگهداری مانند مجموعه پادرا، در بازدیدهای فنی می توانند به صورت شفاف مشخص کنند که یک هزینه در دسته سرویس دوره ای قرار می گیرد یا تعمیر اساسی، و همین موضوع نقش مهمی در جلوگیری از اختلاف میان طرفین دارد.
منظور از سرویس آسانسور چیست؟
سرویس آسانسور به مجموعه اقداماتی گفته می شود که با هدف حفظ عملکرد ایمن، روان و استاندارد سیستم انجام می گیرد. این خدمات معمولا شامل بازدید دوره ای، تنظیم قطعات مکانیکی، بررسی تابلو فرمان، کنترل سیم بکسل ها، روغن کاری بخش های متحرک و ارزیابی سیستم های ایمنی است. نکته مهم این است که سرویس، با تعمیرات اساسی یا تعویض قطعات فرسوده تفاوت دارد و اغلب در بازه های منظم انجام می شود.
در بسیاری از ساختمان ها، سرویس آسانسور به شکل قرارداد سالانه با شرکت های تخصصی انجام می شود تا ریسک خرابی ناگهانی و حوادث احتمالی کاهش یابد.
بررسی قانونی مسئولیت پرداخت سرویس آسانسور
بر اساس اصول کلی قانون مدنی، مخارج مربوط به انتفاع از ملک، معمولا بر عهده مستاجر و مخارج مربوط به اصل ملک، بر عهده مالک است. با تفسیر این اصل، بسیاری از حقوقدانان معتقدند که سرویس های دوره ای آسانسور در دسته هزینه های جاری قرار می گیرند، زیرا برای استفاده ایمن و عادی از ملک ضروری هستند.
در همین راستا، یکی از پرتکرارترین پرسش های کاربران این است که هزینه سرویس آسانسور با مالک است یا مستاجر؛ پاسخی که در اغلب موارد به نوع هزینه، قرارداد اجاره و عرف ساختمان بستگی دارد، نه صرفا نظر شخصی طرفین.
نقش قرارداد اجاره در تعیین مسئولیت
قرارداد اجاره مهم ترین سند برای تعیین دقیق مسئولیت هاست. اگر در قرارداد به صراحت ذکر شده باشد که هزینه های شارژ و سرویس تجهیزات مشترک بر عهده مستاجر است، این بند مبنای عمل قرار می گیرد. در مقابل، اگر قرارداد سکوت کرده باشد، عرف ساختمان و تصمیمات مدیر ساختمان نقش تعیین کننده پیدا می کند.
به همین دلیل توصیه می شود پیش از امضای قرارداد، بندهای مرتبط با هزینه های آسانسور به دقت بررسی و شفاف سازی شود تا در آینده اختلافی ایجاد نشود.
تفکیک هزینه های جاری و اساسی در ساختمان
برای پاسخ درست به این سوال که هزینه سرویس آسانسور بر عهده چه کسی است، ابتدا باید تفاوت هزینه های جاری و هزینه های اساسی را بدانیم. هزینه های جاری شامل مخارجی هستند که برای استفاده روزمره از ملک پرداخت می شوند؛ مانند شارژ ساختمان، نظافت مشاعات و سرویس دوره ای تجهیزات. در مقابل، هزینه های اساسی به تعمیرات عمده، تعویض قطعات اصلی یا نوسازی کلی مربوط می شوند که ارتباطی با استفاده روزمره مستاجر ندارند.
این تفکیک، پایه اصلی تحلیل حقوقی مسئولیت مالک و مستاجر در مورد آسانسور است.
شارژ ساختمان و سهم واحدها از هزینه آسانسور
در بسیاری از ساختمان ها، هزینه سرویس آسانسور از طریق شارژ ماهانه دریافت می شود. این هزینه میان واحدها تقسیم می شود و حتی واحدهای طبقات پایین نیز معمولا سهمی دارند، زیرا آسانسور یک مشاع عمومی است. نحوه تقسیم هزینه می تواند بر اساس متراژ، تعداد واحد یا تصمیم مجمع ساختمان باشد.
در این میان، بحث هایی مانند هزینه سرویس آسانسور ۱۴۰۴ نیز بیشتر به شفافیت مدیریتی و اطلاع رسانی صحیح مربوط می شود تا عدد و رقم، زیرا اصل موضوع، تعیین مسئولیت و پیشگیری از اختلاف است.
اهمیت سرویس منظم از نظر ایمنی و حقوقی
سرویس آسانسور فقط یک مسئله مالی نیست، بلکه موضوعی مرتبط با ایمنی و مسئولیت حقوقی نیز به شمار می رود. در صورت بروز حادثه، عدم انجام سرویس منظم می تواند مسئولیت سنگینی برای مالک یا مدیر ساختمان ایجاد کند. به همین دلیل همکاری با شرکت های معتبر و دارای تجربه، اهمیت زیادی دارد.
مجموعه هایی مانند اوج گستران پادرا با تمرکز بر استانداردهای فنی و سرویس اصولی، به ساختمان ها کمک می کنند تا هم از نظر ایمنی در سطح مطلوبی باشند و هم شفافیت لازم برای تفکیک هزینه ها ایجاد شود.
چگونه از اختلاف بین مالک و مستاجر جلوگیری کنیم؟
بهترین راهکار، شفاف سازی از ابتداست. تنظیم دقیق قرارداد اجاره، مشخص کردن وضعیت شارژ و سرویس آسانسور، و استفاده از گزارش های فنی شرکت سرویس دهنده، می تواند ابهام ها را به حداقل برساند. همچنین مدیر ساختمان نقش مهمی در اطلاع رسانی و مدیریت منصفانه هزینه ها دارد.
نتیجه گیری
در پاسخ به این پرسش که هزینه سرویس آسانسور بر عهده مالک است یا مستاجر، نمی توان یک جواب مطلق داد. اصل ماجرا به نوع هزینه، مفاد قرارداد اجاره و عرف ساختمان بستگی دارد. سرویس های دوره ای معمولا به عنوان هزینه جاری در نظر گرفته می شوند و پرداخت آن اغلب بر عهده مستاجر است، اما تعمیرات اساسی و نوسازی آسانسور به مالک مربوط می شود.
آگاهی از این تفاوت ها و استفاده از خدمات شرکت های تخصصی و معتبر، مانند پادرا، می تواند از اختلافات رایج جلوگیری کرده و آسایش و ایمنی ساکنان ساختمان را تضمین کند.